نفس و تقويت هاضمه و رفع رياح و تقويت باه و تقطير البول و اخراج جنين و درد رحم و اذابه بلغم منجمد و يك مثقال آن با فلفل و شراب جهت رفع مضرت هواى سرد و مداومت نه قيراط آن با ميفختج تا ده روز جهت درد گرده و لعوق بيخ قسم اخير آن با عسل جهت رفع فضول سينه و سل كهنه و امراض گرده و مثانه نافع . مضر محرورين ، مصلح آن كثيرا و اكثار آن مضر جگر و مصلح آن زرشك . مقدار شربت آن : يك مثقال . بدل آن : انجدان است . سيسنبر به دو سين مهمله اول مكسور و دويّم مفتوح در ميان هر دو ياى مثناة تحتانيه ساكنه و سكون نون و فتح باى موحده و راى مهمله در آخر و سوسنبر به ضم سين اول و سكون واو نيز آمده اسم فارسى نمام است و به فارسى نيز سه سنبل و سى سنبل و به لاطينى سرپيلم و به عربى نمام الملك نامند و ديسقوريدوس گفته كه بعضى آن را ازفلس گويند و ازفلس نمام است و آن را نمام از جهت سطوع رايحه و تندى بوى آن نامند و بغدادى غير نمام دانسته . ماهيت آن : نباتى است از قبيل ريحان و ما بين نعناع و فودنج برّى و بستانى مىباشد برّى آن را ذباب نامند و برگ آن مانند برگ سداب و قوىتر از بستانى و بستانى آن شبيه به نعناع و از آن سفيدتر و خوشبوتر و برگ آن عريض‌تر و گل آن سفيد مايل به سرخى و تخم آن ريزه‌تر از تخم ريحان و منابت آن اراضى مكشوفه كثيره الشمس است . طبيعت آن : گرم و خشك در سيّم و نيز در آخر دويّم گرم و در اول آن خشك گفته‌اند . افعال و خواص آن : مفتح و مفرح و مقوى احشا و روح دماغى و قلبى و با قوّت ترياقيه و رافع عفونات و مدر بول و حيض و مخرج كرم شكم و جنين مرده و محلل رياح شرباً و جلوساً و با شراب جهت تسكين قى و غثيان و جهت درد سر خصوصاً با سركه و روغن گل ضماداً و جهت امراض بلغمى و درد سينه و معده و ورم جگر و سپرز و با عسل جهت گزيدن عقرب و با سكنجبين جهت گزيدن زنبور مجرب شرباً و ضماداً و طبيخ آن جهت فواق و مغص و تقطير البول و تفتيت سنگ مثانه و درد رحم و رفع قمل و عرق بدبو شرباً و ضماداً و با سركه جهت قى الدم شرباً نافع و به دستور تخم آن جهت امراض مذكوره و حمول آن نيكو كننده بوى رحم و بوييدن آن مثير و محرك مواد دماغى . مضر ريه ، مصلح آن كثيرا . مقدار شربت از خشك آن : يك مثقال . بدل آن : مرزنجوش و بادروج و روغن آن كه آب آن را با روغن كنجد طبخ نمايند تا آب رفته روغن بماند و يا آنكه گل آن را در روغن اندازند و در آفتاب گذراند مانند روغن گل بابونه و تبديل نمايند مكرراً جهت تفتيح سده دماغى و منخرين و تحليل مواد و تقويت اعضا و موى سر و خوشبويى آن مؤثر و بيعديل است .